'ડિજિટલ અરેસ્ટ' છેતરપિંડી: કેવી રીતે ઓળખવી અને બચવું

આ છેતરપિંડી કેવી રીતે કામ કરે છે

છેતરનારા પોતાને પોલીસ, CBI, કસ્ટમ, નાર્કોટિક્સ બ્યૂરો, TRAI કે કોઈ 'તપાસ એજન્સી'ના અધિકારી જણાવીને કૉલ કે વિડિયો કૉલ કરે છે. એ કહે છે કે તમારા નામે કોઈ પાર્સલ પકડાયું છે, મની લૉન્ડરિંગનો કેસ છે, કે તમારું સિમ/આધાર કોઈ ગુનામાં વપરાયું છે.

પછી એ તમને વિડિયો કૉલ પર 'ડિજિટલ અરેસ્ટ'માં રાખે છે — કહે છે કે કૅમેરા સામે રહો, કોઈ સાથે વાત ન કરો, ઘરની બહાર ન નીકળો — અને કલાકો સુધી ડર બનાવી રાખે છે. અંતે 'તપાસ ચોખ્ખી કરવા' કે 'જામીન'ના નામે પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા મજબૂર કરે છે. આ સંપૂર્ણ નકલી છે.

એને કેવી રીતે ઓળખવી

સૌથી મોટું સત્ય: ભારતમાં 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' જેવી કોઈ કાયદેસર પ્રક્રિયા છે જ નહીં. કોઈ ખરી પોલીસ, CBI કે અદાલત તમને વિડિયો કૉલ પર 'ધરપકડ'માં રાખતી નથી, કે ફોન પર પૈસા કે જામીન રકમ કોઈ ખાતામાં માગતી નથી.

લાલ ઝંડા: નકલી વર્દી/પોલીસ સ્ટેશનનો બૅકગ્રાઉન્ડ, નકલી 'અરેસ્ટ વૉરન્ટ' કે નોટિસ, તરત ચુકવણીનું દબાણ, કોઈને ન કહેવાની સૂચના, અને સતત કૉલ પર બની રહેવાની માગ. આ બધું તમને વિચારતા અને કોઈની સલાહ લેતા રોકવા માટે હોય છે.

જો આવો કૉલ આવે તો શું કરવું

કૉલ તરત કાપી નાખો. ડરો નહીં અને કોઈ પણ સંજોગોમાં પૈસા ટ્રાન્સફર ન કરો, કોઈ OTP/બૅન્ક માહિતી ન આપો, કે કોઈ ઍપ ઇન્સ્ટૉલ ન કરો. કોઈ ભરોસાપાત્ર પરિવારના સભ્ય કે મિત્રને તરત જણાવો — એકલા નિર્ણય ન લો.

આ કૉલની રિપોર્ટ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930 પર કરો અને cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવો. નંબર અને સ્ક્રીનશૉટ સાચવો. જો તમે કંઈ પૈસા આપી દીધા હોય તો તરત બૅન્કને જાણ કરી કાર્ડ/ખાતું બ્લૉક કરાવો.

આગળ આવા કૉલથી બચવા DND ચાલુ રાખો અને એક કૉલ-બ્લૉકિંગ ઍપ વાપરો. Allociao શંકાસ્પદ અને માસ્ક કરેલા નંબરોને પહેલેથી જ ફિલ્ટર કરી દે છે, જેથી આવા ડરાવનારા કૉલ તમારા સુધી પહોંચવાની શક્યતા ઘટે.

FAQ

શું 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' ખરેખર થાય છે?

ના. ભારતમાં 'ડિજિટલ અરેસ્ટ' નામની કોઈ કાયદેસર પ્રક્રિયા નથી. કોઈ ખરી એજન્સી તમને વિડિયો કૉલ પર 'ધરપકડ'માં રાખતી નથી. આ સંપૂર્ણ છેતરપિંડી છે.

છેતરનાર ખરા અધિકારી જેવો લાગે તો કેવી રીતે ખાતરી કરું?

કૉલ કાપી નાખો અને સંબંધિત વિભાગના સત્તાવાર નંબર પર તમે જાતે સંપર્ક કરો. કોઈ ખરો અધિકારી ફોન પર પૈસા, OTP કે જામીન રકમ માગતો નથી.

જો હું ડરીને પૈસા આપી ચૂક્યો હોઉં તો?

તરત 1930 પર કૉલ કરો, cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો અને બૅન્કને જાણ કરી ખાતું/કાર્ડ બ્લૉક કરાવો. જેટલા જલદી રિપોર્ટ, પૈસા રોકાવાની શક્યતા એટલી વધુ.

Sources

• ગૃહ મંત્રાલય / સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન 1930
• cybercrime.gov.in
• I4C (Indian Cyber Crime Coordination Centre)