वृद्ध नातेवाईकाला फसवणुकीच्या कॉलपासून वाचवणे
वृद्ध माणसांना सरासरीपेक्षा जास्त फसवणुकीचे आणि टेलिमार्केटिंग कॉल येतात, आणि फसवणूक करणाऱ्यांना हे पक्के ठाऊक असते. तुम्ही आई-वडिलांना किंवा आजी-आजोबांना मदत करत असाल, तर काही सोप्या सवयी धोका खूप कमी करतात — आणि तेही त्यांना 'तुमच्यावर लक्ष ठेवले जातेय' असे न वाटवता.
त्यांनाच जास्त लक्ष्य का केले जाते
फसवणूक करणारे विश्वास, सभ्यपणा आणि कधी एकाकीपणा यांवर डाव लावतात. वृद्ध माणूस फोन उचलण्याची शक्यता जास्त, कोणाचे बोलणे मध्येच तोडून फोन ठेवायला संकोच करणारा आणि स्पूफिंग किंवा दबावतंत्राशी कमी परिचित असतो.
ठरलेल्या स्क्रिप्ट: बनावट बँक फ्रॉड विभाग, खोटा कॉम्प्युटर 'सपोर्ट', लॉटरी लागल्याचे आमिष आणि 'नातेवाईक संकटात' असल्याची फसवणूक. या सर्व भावना आणि घाई यांवर चालतात, जेणेकरून शांत विचार होऊ नये.
कमीपणा न आणता उचलायची पावले
एक साधा नियम मिळून ठरवा: फोनवर कधीही बँक तपशील किंवा ओटीपी सांगायचा नाही आणि नेहमी फोन ठेवून अधिकृत क्रमांकावर स्वतः परत कॉल करायचा. त्यांचा नंबर DND साठी नोंदवा आणि फोनवरील कॉल संरक्षण सुरू करा.
याबद्दल नियमितपणे आणि शांतपणे बोला. 'ही फसवणूक सगळ्यांनाच लक्ष्य करते' असे मांडल्याने लाज वाटत नाही, त्यामुळे काही घडायच्या आधीच ते तुम्हाला सांगतात.
मदत आणि साधने
भारतात आर्थिक फसवणूक झाल्यास 1930 या राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइनवर लगेच कॉल करा आणि cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा. नको असलेल्या कॉलसाठी संचार साथी पोर्टल उपयोगी पडते.
त्यांच्या फोनवर एकदा लावलेली गाळणी त्यांच्यासाठी वर्गवारीचे काम करते. Allociao संशयास्पद नंबरांवरचे कॉल आपोआप बंद करते आणि कुटुंब व डॉक्टरांचे कॉल आत सोडते — रोज खटपट न लागणारे एक शांत सुरक्षा कवच.
FAQ
त्यांना न दुखावता हा विषय कसा काढावा?
फसवणूक ही सगळ्यांना लक्ष्य करणारी सामान्य समस्या आहे असे मांडा आणि पाळत ठेवण्याऐवजी मिळून नियम ठरवा. उद्देश धीर देणे आहे, नियंत्रण नाही.
फसवणूक झाल्यास कोणता क्रमांक मदत करतो?
भारतात आर्थिक फसवणूक झाल्यास ताबडतोब 1930 वर कॉल करा आणि cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा; बँकेलाही लगेच कळवा.
त्यांच्या वतीने कॉल गाळता येतात का?
हो. त्यांच्या फोनवरील गाळणी अॅप संशयास्पद नंबर आपोआप अडवते आणि सेव्ह केलेल्या संपर्कांचे कॉल नेहमीप्रमाणे येऊ देते.
Sources
हेही वाचा
एआय व्हॉइस-क्लोन फसवणूक: जेव्हा संकट तुमच्याच माणसाच्या आवाजात बोलते
एखादा नातेवाईक घाबरून तातडीने पैसे मागतो — पण तो आवाज एआयने क्लोन केलेला असू शकतो. आजी-आजोबांना लक्ष्य करणारी ही नवी फसवणूक कशी ओळखावी आणि सुरक्षित प्रतिक्रिया कशी द्यावी.
आयकर परताव्याची फसवणूक: बनावट रिफंड आणि फोनवरील धमक्या
बनावट आयकर विभागाचा अधिकारी परताव्याचे आमिष दाखवतो किंवा तातडीने कर भरण्याची धमकी देतो. फोन आणि एसएमएसवरून होणारी ही फसवणूक कशी ओळखावी आणि काय करावे.
फोनवर फसवणूक झाली — आता काय करावे?
फोनवर फसवणूक झाल्यावर त्वरित पावले: सायबर हेल्पलाइन 1930, cybercrime.gov.in, बँकेला कळवा, पोलिस तक्रार — मराठीत.