ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਂਟੀ-ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਰਜਿਸਟਰ (DND)
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਣਚਾਹੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕਾਲ ਤੇ SMS ਰੋਕਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤਰੀਕਾ TRAI ਦਾ 'Do Not Disturb' (DND) ਸਿਸਟਮ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਮਝੋ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕੀ ਹਨ।
DND ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਹੈ
DND ਨੂੰ TRAI ਦੇ TCCCPR (Telecom Commercial Communications Customer Preference Regulations) ਅਧੀਨ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ DND ਚਾਲੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰਾਂ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲ ਜਾਂ SMS ਭੇਜਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
DND ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 'Fully Blocked' (ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਸੁਨੇਹੇ/ਕਾਲ ਬੰਦ) ਤੇ 'Partially Blocked' (ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਚਾਹੋ ਉਹੀ ਬਲਾਕ ਕਰੋ — ਜਿਵੇਂ ਬੈਂਕਿੰਗ/ਬੀਮਾ, ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਆਦਿ)।
DND ਕਿਵੇਂ ਚਾਲੂ ਕਰੀਏ
ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ: ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ 1909 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਜਾਂ SMS ਭੇਜੋ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਲਈ 'START 0' ਲਿਖ ਕੇ 1909 'ਤੇ SMS ਕਰੋ; ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਕੋਡ ਭੇਜੋ (ਤਰੀਕਾ ਆਪਰੇਟਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ)।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪਰੇਟਰ (Jio, Airtel, Vi, BSNL ਆਦਿ) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੀ DND ਤਰਜੀਹਾਂ ਸੈੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। TRAI ਦੀ ਆਪਣੀ 'DND' ਐਪ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤੇ ਅਣਚਾਹੀ ਕਾਲ/SMS ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
DND ਅਸਰ ਵਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ 1909 ਜਾਂ TRAI DND ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
DND ਕੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ
DND ਸਿਰਫ਼ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮਾਰਕੀਟਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਠੱਗ, ਨਕਲੀ ਲੋਨ/ਨੌਕਰੀ ਕਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸਪੈਮਰ ਆਮ 10-ਅੰਕੀ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ — DND ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕੇਗਾ।
ਇਸੇ ਲਈ DND ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਤ ਸਮਝੋ ਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਪਰੇਟਰ ਦਾ ਸਪੈਮ ਫ਼ਿਲਟਰ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲ-ਬਲਾਕਿੰਗ ਐਪ ਜੋੜੋ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਅਸਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। OTP, ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਅਲਰਟ ਤੇ ਸੇਵਾ ਸੁਨੇਹੇ 'ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਲ' ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ DND ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ।
FAQ
DND ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ੀਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, DND ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ 1909 'ਤੇ SMS/ਕਾਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਰੇਟਰ ਦੀ ਐਪ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
DND ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ ਕਰਾਂ?
1909 ਜਾਂ TRAI DND ਐਪ 'ਤੇ ਉਸ ਨੰਬਰ/ਸੁਨੇਹੇ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ। ਰਜਿਸਟਰਡ ਮਾਰਕੀਟਰ ਲਈ DND ਤੋੜਨਾ ਨਿਯਮ-ਉਲੰਘਣ ਹੈ ਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ DND ਠੱਗੀ ਕਾਲ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਠੱਗ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਆਮ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ DND ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੇ ਬਲਾਕਿੰਗ ਐਪ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।