'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' ਠੱਗੀ: ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ ਤੇ ਬਚੀਏ

ਇਹ ਠੱਗੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਠੱਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ, CBI, ਕਸਟਮ, ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਬਿਊਰੋ, TRAI ਜਾਂ ਕਿਸੇ 'ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ' ਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਦੱਸ ਕੇ ਕਾਲ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਰਸਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਕੇਸ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਿਮ/ਆਧਾਰ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਫਿਰ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ 'ਤੇ 'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ — ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਮਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਣੇ ਰਹੋ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ, ਘਰੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲੋ — ਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਡਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ 'ਜਾਂਚ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ' ਜਾਂ 'ਜ਼ਮਾਨਤ' ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਲੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣੀਏ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੱਚ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਅਸਲ ਪੁਲਿਸ, CBI ਜਾਂ ਅਦਾਲਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ 'ਤੇ 'ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ' ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਰਕਮ ਕਿਸੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।

ਲਾਲ ਝੰਡੇ: ਨਕਲੀ ਵਰਦੀ/ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ, ਨਕਲੀ 'ਅਰੈਸਟ ਵਾਰੰਟ' ਜਾਂ ਨੋਟਿਸ, ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ, ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮੰਗ। ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਅਜਿਹੀ ਕਾਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ

ਕਾਲ ਤੁਰੰਤ ਕੱਟ ਦਿਓ। ਡਰੋ ਨਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਕੋਈ OTP/ਬੈਂਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ, ਨਾ ਕੋਈ ਐਪ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰੋ। ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਅ ਜਾਂ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸੋ — ਇਕੱਲੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਾ ਲਓ।

ਇਸ ਕਾਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 'ਤੇ ਕਰੋ ਤੇ cybercrime.gov.in 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ। ਨੰਬਰ ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਸੰਭਾਲੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਕਾਰਡ/ਖਾਤਾ ਬਲਾਕ ਕਰਵਾਓ।

ਅੱਗੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ DND ਚਾਲੂ ਰੱਖੋ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲ-ਬਲਾਕਿੰਗ ਐਪ ਵਰਤੋ। Allociao ਸ਼ੱਕੀ ਤੇ ਮਾਸਕ ਕੀਤੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫ਼ਿਲਟਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟਦੀ ਹੈ।

FAQ

ਕੀ 'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ' ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਈ ਅਸਲ ਏਜੰਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ 'ਤੇ 'ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ' ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੱਗੀ ਹੈ।

ਠੱਗ ਅਸਲ ਅਫ਼ਸਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪੱਕਾ ਕਰਾਂ?

ਕਾਲ ਕੱਟ ਦਿਓ ਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਅਫ਼ਸਰ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਪੈਸੇ, OTP ਜਾਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।

ਜੇ ਮੈਂ ਡਰ ਕੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ ਤਾਂ?

ਤੁਰੰਤ 1930 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ, cybercrime.gov.in 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ ਤੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਖਾਤਾ/ਕਾਰਡ ਬਲਾਕ ਕਰਵਾਓ। ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਰਿਪੋਰਟ, ਪੈਸੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਉੱਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ।