'મારો પોતાનો નંબર મને ફોન કરે છે': શું ચાલી રહ્યું છે?

મિરર-સ્પૂફિંગ, સમજણ

ઇન્ટરનેટ કૉલિંગ સૉફ્ટવેરથી કોઈ પણ નક્કી કરી શકે કે લેનારની સ્ક્રીન પર કયો નંબર દેખાય. પોતાનો નંબર બતાવવો એ લાલચ છે: એ ગૂંચવે, એટલે તમને ટેક્નિકલ ખામી લાગે ને પ્રતિબિંબની જેમ ઉપાડો.

લાઇન પર આવો ત્યારે રેકોર્ડિંગ કે નકલી એજન્ટ પ્રતિભાવ ઉશ્કેરવા મથે — બ્લોક થયેલું ખાતું, અટકેલું પાર્સલ, રાહ જોતું રિફંડ. હેતુ માહિતી કે પૈસા કઢાવવાનો. તમારો નંબર હૅક નથી થયો; ફક્ત બેઈમાનીથી બતાવાયો છે.

સાચો પ્રતિભાવ

ઉપાડો નહીં, કે યુક્તિ સમજાય કે તરત ફોન મૂકી દો. કોઈ કી ન દબાવો, બૅન્ક વિગત કે SMS થી આવેલો કોડ ક્યારેય શેર ન કરો. કોઈ સાચી સેવા ક્યારેય તમારા પોતાના નંબરથી ફોન નહીં કરે.

'પાછો કૉલ' કરવાનો કોઈ અર્થ નથી — તમે ફક્ત તમારા જ વૉઇસમેઇલ પર પહોંચશો. સાચો કૉલ કરનાર સ્ક્રીનના નંબર પાછળ છુપાયેલો રહે.

પોતાની રક્ષા ને ફરિયાદ

છેતરપિંડી કરનાર ખરેખર માગે છે એક પાસકોડ, રિમોટ ઍક્સેસ, કે ખાતું 'સુરક્ષિત' કરવાના નામે પૈસા. કોડ, પાસવર્ડ કે રિમોટ-કંટ્રોલ સૉફ્ટવેરની કોઈ પણ માગણીને ચોક્કસ 'ના' ગણો. બૅન્કો ક્યારેય SMS કોડ વાંચી સંભળાવવા કહેતાં નથી.

આ સુરક્ષા બધે પહોંચે નહીં ત્યાં સુધી, Allociao જેવું ફિલ્ટર જાણીતા સ્પૂફિંગ પ્રકારો ઓળખી તમારા વતી ફોન કાપી નાખે, જેથી તમારી પોતાની સ્ક્રીન ખોટું બોલે છે કે નહીં એ વિચારવું ન પડે.

FAQ

શું મારો ફોન હૅક થયો છે?

લગભગ ક્યારેય નહીં. છેતરપિંડી કરનારે ફક્ત સ્પૂફિંગ સૉફ્ટવેરથી તમારો નંબર બતાવ્યો. તમારી લાઇન સામાન્ય રીતે ચાલે છે, કશામાં પ્રવેશ થયો નથી.

આ કૉલ આવે ત્યારે શું કરું?

ઉપાડો નહીં કે મૂકી દો, કશું શેર ન કરો, ને નંબર પર પાછો કૉલ ન કરો. 1930 પર કે cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો.

શું બૅન્ક કોડ વાંચવા કહેશે?

ક્યારેય નહીં. SMS થી આવેલો કોડ કે પૂરી કાર્ડ વિગત ફોન પર બોલવા કહે તો એ છેતરપિંડી છે.

Sources

• trai.gov.in
• cybercrime.gov.in
• rbi.org.in