Алдамчы чалуудан кийин эмне кылуу керек: кайда кайрылуу
Алдамчы чалууга жооп бердиңиз, балким карта маалыматыңызды айттыңыз же акча которуп жибердиңиз. Биринчи сезим — дүрбөлөң, бирок тез жана туура кадамдар зыянды азайта алат. Бул колдонмодо Кыргызстанда кимге, кандай тартипте кайрылууну түшүндүрөбүз.
Биринчи кезекте: банкыңыз менен байланышыңыз
Карта маалыматыңызды, SMS кодду бергенсизби же акча которгонсузбу, убакыт жоготпой банкыңыздын 'ысык линиясына' чалыңыз. Ар бир банктын картанын арт жагында жана сайтында көрсөтүлгөн чакыруу борборунун номери бар.
Банктан картаны бөгөттөөнү, шектүү операцияны токтотууну жана мүмкүн болсо кайтарып берүүнү талап кылыңыз. Которуу жаңы эле болсо, аны кайтаруу мүмкүнчүлүгү жогору, ошондуктан шашылыңыз.
Мобилдик банктын сырсөзүн дароо өзгөртүңүз жана бардык активдүү сессияларды жабыңыз. Ошол эле сырсөздү башка жерде колдонуп жатсаңыз, аларды да өзгөртүңүз.
Милицияга жана укук коргоо органдарына кайрылуу
Финансылык алдамчылык — кылмыш. Шашылыш учурда милиция чакыруу номери — 102. Ошондой эле бирдиктүү чакыруу борбору 112 жалпы шашылыш кызмат болуп саналат.
Кибер кылмыштар жана интернет/телефон алдамчылыктары боюнча Кыргызстанда Ички иштер министрлигинин тиешелүү бөлүмдөрү иштейт. Жашаган жериңиз боюнча милиция бөлүмүнө жазуу жүзүндө арыз менен кайрыла аласыз; бардык далилдерди (номер, билдирүүлөр, төлөм квитанциялары) өзүңүз менен алыңыз.
Далилдерди сактаңыз: чалуу күнү жана сааты, алдамчынын номери, SMS'тер, экран сүрөттөрү, которуу квитанциялары. Булар изилдөө үчүн да, банк менен талаш үчүн да керек.
Финансы сектору жана кошумча билдирүүлөр
Кыргызстанда банк секторунун жөнгө салуучусу — Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы. Банкыңыз чечпеген талаштуу маселеде Улуттук банкка кайрыла аласыз; керектөөчүлөрдүн укуктарын коргоо анын компетенциясына кирет.
Оператор менен байланышкан көйгөйлөрдө (мисалы номер алдамчылыкта колдонулган) операторуңуздун байланыш борборуна жана байланыш боюнча мамлекеттик агенттикке билдириңиз.
Акырында айланаңыздагыларды эскертиңиз: улгайган туугандарыңыз көп учурда ушундай эле алдамчылыктын курманы болот. Окуяны айтуу уят эмес; муну менен башкаларды коргойсуз.
FAQ
Акча которуп жибердимби, биринчи кезекте кайда чалуу керек?
Дароо банкыңыздын чакыруу борборуна чалыңыз, картаны бөгөттөтүңүз жана операцияны токтотууну талап кылыңыз. Андан кийин милицияга (102) же жашаган жериңиз боюнча милиция бөлүмүнө арыз бериңиз.
Телефондук алдамчылыкты кайда даттанса болот?
Милицияга (102 же 112) кайрылса болот; кибер кылмыш окуялары менен Ички иштер министрлигинин тиешелүү бөлүмдөрү алектенет. Банк маселелеринде Улуттук банкка да кайрылса болот.
Эч акча жоготпосом дагы кабарлашым керекпи?
Ооба, пайдалуу. Аракет тууралуу маалымат берүү укук коргоо органдарына алдамчыларды издөөгө жардам берет жана башкаларды коргоого мүмкүнчүлүк түзөт.
Sources
- Милиция чакыруу кызматы — 102
- Бирдиктүү чакыруу борбору — 112
- Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы (nbkr.kg)
- Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги (mvd.gov.kg)
Мунуда окуп көрүңүз
Жасалма банк кызматкери алдамчылыгы: Кыргызстанда эң көп жайылган телефондук алдамчылык
'Картаңыз бөгөттөлдү' деп чалган жасалма банк кызматкери алдамчылыгы Кыргызстанда кантип иштейт, кантип таануу жана жооп кайтаруу керек.
Карыган тууганды алдамчы чалуулардан коргоо
Улгайган адамдар — телефон алдамчыларынын негизги бутасы. Улгайган ата-энени өз алдынчалыгынан ажыратпай коргоо жана Кыргызстанда кайда кайрылуу керектиги.
Тааныш эмес номер: кайра чалуу керекпи?
Тааныш эмес номерден жооп бербеген чалуу келди. Кайра чалуу кооптуубу? Кыргызстанда тобокелдиктер жана туура кадамдар.
Кыргызстанда тынчсыздандырган жана жарнамалык чалууларды бөгөттөө
Жарнама жана спам чалуулардан тажадыңызбы? Кыргызстанда оператордун кызматтары, телефон жөндөөлөрү жана акысыз ыкмалар менен чалууларды токтотуңуз.