Türkiye'de resmi anti-pazarlama sistemi: İYS ve BTK
Birçok ülkede 'beni aramayın' listeleri vardır. Türkiye'de bu işin merkezinde, ona benzer ama ondan daha kapsamlı bir yapı bulunur: İleti Yönetim Sistemi (İYS). Burada hem firmaların size ulaşma izinleri tutulur hem de bu izinleri istediğiniz an geri çekebilirsiniz. Bu rehberde İYS'nin nasıl çalıştığını ve onu nasıl etkili kullanacağınızı anlatıyoruz.
İYS tam olarak nedir?
İleti Yönetim Sistemi (İYS), Türkiye'de ticari elektronik iletilerin (arama, SMS, e-posta) onay ve ret kayıtlarının tutulduğu resmî, ulusal sistemdir. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında işler. Size pazarlama amacıyla ulaşmak isteyen firmaların, onayınızı bu sistemde kayıtlı tutması gerekir.
Yani mantık şudur: bir firma sizi pazarlama amacıyla ancak İYS'de geçerli bir onayınız varsa arayabilir. Onay yoksa ya da onayı geri çektiyseniz, sizi pazarlama amacıyla aramaları kuralları ihlal eder.
Onaylarınızı nasıl görür ve geri çekersiniz?
vatandas.iys.org.tr adresinden ya da e-Devlet üzerinden İYS'ye giriş yapın. Burada size pazarlama izni olan firmaların listesini görürsünüz. Tanımadığınız ya da artık iletişim kurmak istemediğiniz firmaların iznini tek tek kaldırabilir veya 'tüm izinleri reddet' diyerek topluca geri çekebilirsiniz.
Bu kayıt ücretsizdir ve istediğiniz zaman güncelleyebilirsiniz. Ret işleminden sonra ilgili firmalar sizi pazarlama amacıyla araması gereken kişiler listesinden çıkarmak zorundadır.
Kurallara uyulmazsa: BTK ve diğer kurumlar
Ret kaydınıza rağmen bir firma sizi pazarlama amacıyla aramaya devam ediyorsa, bunu ilgili kurumlara şikâyet edebilirsiniz. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), elektronik haberleşme ve tüketici şikâyetleri konusunda yetkili düzenleyici kurumdur; istenmeyen aramalarla ilgili başvurularınızı buraya iletebilirsiniz.
Bunun yanında genel tüketici hakları ve haksız ticari uygulamalar için Ticaret Bakanlığı'nın e-Devlet üzerinden erişilebilen tüketici şikâyet kanalları da vardır. Şikâyetinizi güçlendirmek için aramanın tarihini, saatini, numarayı ve mümkünse firmanın adını mutlaka not edin.
Resmî kayıt yetmediğinde ne yapmalı?
İYS ve şikâyet kanalları, kurallara uyan yasal firmalara karşı oldukça etkilidir. Ama dolandırıcılar, yurt dışı çağrı merkezleri ve numara değiştirip duran spam aramaları hiçbir resmî kaydı tanımaz. Onları yalnızca telefonunuzdaki bir süzgeç durdurabilir.
Bu yüzden en sağlam yöntem ikisini birleştirmektir: İYS ile yasal firmaları susturun, Allociao gibi ücretsiz bir uygulamayla da kural tanımayan ve şüpheli aramaları telefonunuzun kendisinde otomatik olarak kapatın.
FAQ
İYS ile 'beni aramayın listesi' aynı şey mi?
Tam olarak değil. İYS, firmaların size ulaşma onaylarını tutan ve geri çekmenize imkân veren ulusal bir sistemdir. Onayları toplu olarak reddederek pratikte 'beni pazarlama için aramayın' demiş olursunuz.
İYS'ye nasıl giriş yaparım?
vatandas.iys.org.tr adresinden veya e-Devlet üzerinden kimlik doğrulamasıyla giriş yapabilir, izinlerinizi görüntüleyip kaldırabilirsiniz. İşlem ücretsizdir.
Şikâyetimi nereye yaparım?
İstenmeyen ve kurala aykırı pazarlama aramaları için BTK'ya; genel tüketici sorunları için Ticaret Bakanlığı'nın e-Devlet üzerindeki tüketici kanallarına başvurabilirsiniz. Arama bilgilerini not alın.