Bankuko ustezko langilearen iruzurra (vishing)
Espainian hedatuen dagoen telefono-iruzurretako bat bankuko langile faltsuarena da, "vishing" izenez ere ezagutzen dena. Iruzurgileak zure bankuko segurtasun-saileko langilea dela dio, eta larritasun-egoera bat asmatzen du zure dirua "babestu" behar duzula sinetsarazteko. Ikus dezagun nola ezagutu eta zer egin.
Nola funtzionatzen duen
Deia bankuaren zenbaki ofizialetik datorrela dirudi (spoofing teknikari esker), eta deitzaileak zure izena eta agian zure kontuko zenbait datu daki, konfiantza emateko. Esaten dizu zure kontuan eragiketa susmagarri bat detektatu dutela eta berehala jardun behar duzula dirua galdu ez dezazun.
Ondoren, larritasunez, zure klabeak, SMS bidez jasotako kode bat edo txartelaren datuak eskatzen dizkizu, edo dirua "kontu seguru" batera transferitzeko eskatzen dizu. Batzuetan urrutiko kontroleko aplikazio bat (AnyDesk edo TeamViewer bezalakoak) instalatzeko eskatzen dizu, zure telefonoa edo ordenagailua kontrolatzeko.
Seinale argiak iruzurra dela
Benetako banku batek INOIZ ez dizu telefonoz eskatuko zure pasahitz osoa, SMS bidezko kode bat edo txartelaren PIN-a. Inork hori eskatzen badizu, iruzurra da, zalantzarik gabe. Berdin urrutiko aplikazioak instalatzeko edo dirua beste kontu batera bidaltzeko eskatzen badizu.
Beste seinale bat presioa eta larritasuna da: "orain bertan egin behar duzu", "segundo gutxi dituzu", "ez esan inori". Iruzurgileek pentsatzeko denbora kentzen dizute apropos. Benetako banku batek lasai uzten dizu, eseki eta zerorrek deitzeko aukera ematen dizu.
Zer egin dei bat jasotzean
Eseki lasai. Ez eman daturik, ez instalatu ezer, ez egin transferentziarik. Gero, deitu zure bankuari ZUK zerorrek, txartelaren atzealdean edo banku-aplikazio ofizialean ageri den zenbakira, eta egiaztatu deia benetakoa zen. Ia beti faltsua izango da.
Daturen bat eman baduzu edo ordainketaren bat egin baduzu, blokeatu txartela berehala, aldatu klabeak eta jarri salaketa Ertzaintzan edo Guardia Civilen. INCIBEren 017 lerroak ere lagunduko dizu. Etorkizunerako, Allociao doako aplikazioak dei susmagarriak eta zenbaki ezkutukoak iragazten ditu, eta zeure blokeo-zerrendak kudeatzen uzten dizu halako deiek berriz harrapa ez zaitzaten.
FAQ
Nola daki iruzurgileak nire izena eta bankua?
Datu-filtrazioetatik edo aurreko phishing mezuetatik lortzen dituzte. Datu batzuk jakiteak ez du esan nahi benetan bankua denik; ez fidatu horregatik.
Deia bankuaren zenbaki ofizialetik dator. Benetakoa da?
Ez nahitaez. Iruzurgileek zenbakia faltsu dezakete (spoofing). Eseki beti eta deitu zuk banku-aplikazioan ageri den zenbaki ofizialera egiaztatzeko.
Urrutiko aplikazio bat instalatu dut haien eskariz. Zer egin?
Desinstalatu berehala, itzali internet konexioa, deitu bankuari kontua blokeatzeko eta jarri salaketa. Pasatu antibirus bat eta aldatu pasahitz guztiak.
Sources
- INCIBE — alertas sobre vishing y fraude bancario (incibe.es)
- Policía Nacional — campañas contra el fraude telefónico
- AEPD — Agencia Española de Protección de Datos (aepd.es)
Irakurri hau ere
Zerga Agentziaren iruzurra: itzulketa faltsuak eta mehatxuak
Zerga Agentziaren langile faltsu batek itzulketa bat agintzen du edo ordainketa urgentea eskatzen. Nola ezagutu zerga-iruzurra telefonoz eta SMSez, eta zer egin, Euskadin.
IAz klonatutako ahotsaren iruzurra: arriskuak zure familiaren doinua duenean
Senide batek larri deitzen du dirua behar duela urgentziaz, baina ahotsa IAz klonatua egon daiteke. Nola ezagutu iruzur berri hau eta erantzun modu seguruan.
Dei iruzurti baten ondoren: zer egin eta nori salatu
Iruzur-dei baten biktima izan zara? Nori salatu: INCIBE 017, Ertzaintza, Guardia Civil, bankua. Benetako kontaktuak Euskadirako.