Çfarë të bëni pas një telefonate mashtruese
Nëse keni dhënë të dhëna, keni klikuar një lidhje ose keni transferuar para pas një telefonate të dyshimtë, mos u panikoni, por veproni shpejt. Sa më shpejt të reagoni, aq më shumë mundësi keni të kufizoni dëmin. Ja hapat konkretë, sipas radhës së prioritetit, për Shqipërinë dhe Kosovën.
1. Kontaktoni menjëherë bankën tuaj
Nëse keni dhënë të dhëna bankare, kodin e kartës, OTP-në (kodin që vjen me SMS) ose keni bërë një transfertë, telefononi bankën tuaj sa më shpejt. Kërkoni bllokimin e kartës dhe të llogarisë dhe pyesni nëse transferta mund të ndalohet ose kthehet. Çdo minutë ka rëndësi.
Ndërroni menjëherë fjalëkalimet e shërbimit bankar online dhe të email-it nëse keni dyshim se janë komprometuar. Mos përdorni të njëjtin fjalëkalim në disa shërbime.
2. Raportoni te policia
Mashtrimi telefonik është vepër penale. Në Shqipëri mund të paraqisni kallëzim në komisariatin më të afërt të Policisë së Shtetit ose t'i drejtoheni strukturave kundër krimit kibernetik. Numri i përgjithshëm i emergjencës i policisë në Shqipëri është 112. Në Kosovë, Policia e Kosovës ka po ashtu njësi kundër krimit kibernetik dhe numri i emergjencës është 192.
Kur raportoni, jepni sa më shumë detaje: numrin që ju telefonoi, datën dhe orën, çfarë ju thanë, çfarë të dhënash dhatë dhe sa para humbët. Sa më të plota provat, aq më e lehtë hetimi.
3. Njoftoni rregullatorin dhe ruani provat
Mund t'i raportoni numrin abuziv edhe AKEP-it në Shqipëri ose ARKEP-it në Kosovë, sidomos nëse bëhet fjalë për linja me tarifë të lartë ose abuzime me numerimin. Nëse mashtrimi përfshin të dhëna personale, njoftoni Komisionerin (IDP) ose Agjencinë për Informim dhe Privatësi (AIP).
Ruani gjithçka: pamje ekrani të telefonatës, SMS-të, email-et, çdo lidhje që ju dërguan. Mos i fshini. Këto prova janë të rëndësishme për hetimin dhe për bankën. Nëse keni klikuar një lidhje ose instaluar diçka, skanoni telefonin dhe hiqni aplikacionet e panjohura.
Më në fund, paralajmëroni familjarët, sidomos të moshuarit, sepse mashtruesit shpesh provojnë të njëjtin skenar te disa njerëz. Një aplikacion si Allociao ndihmon t'i bllokoni paraprakisht këto numra dhe të mos përsëritet rënia në kurth.
FAQ
Çfarë të bëj fillimisht nëse dhashë të dhëna bankare?
Telefononi menjëherë bankën, kërkoni bllokimin e kartës dhe të llogarisë dhe pyesni nëse transferta mund të ndalohet. Më pas ndërroni fjalëkalimet dhe raportoni te policia.
Ku e raportoj mashtrimin në Shqipëri dhe Kosovë?
Te Policia e Shtetit (112 në Shqipëri) ose Policia e Kosovës (192), përfshirë njësitë kundër krimit kibernetik. Për numra abuzivë mund të njoftoni edhe AKEP-in ose ARKEP-in.
A i kthej dot paratë e humbura?
Nuk ka garanci, por sa më shpejt të lajmëroni bankën, aq më shumë mundësi ka të ndalohet transferta. Kallëzimi në polici dhe provat e ruajtura rrisin shanset.
Sources
- Policia e Shtetit, Shqipëri — emergjenca 112 (asp.gov.al)
- Policia e Kosovës — emergjenca 192 (kosovopolice.com)
- AKEP (akep.al)
- Komisioneri për Mbrojtjen e të Dhënave Personale (idp.al)
Lexo gjithashtu
Mashtrimi i "punonjësit të bankës": si ta njihni dhe të reagoni
Një "punonjës banke" ose "polic" ju kërkon kodin OTP për të "mbrojtur" llogarinë? Ja mashtrimi më i përhapur në Shqipëri e Kosovë dhe si të reagoni.
Mbroni një të afërt të moshuar nga telefonatat mashtruese
Të afërmit e moshuar janë cak kryesor i mashtrimit telefonik. Si të mbroni një prind të moshuar pa i hequr pavarësinë, dhe ku të drejtoheni në Shqipëri e Kosovë.
Numër i panjohur që bie një herë: a duhet ta ktheni?
Një numër i panjohur ju bie një herë dhe mbyllet? Ja pse mund të jetë mashtrim me numra të mbingarkuar dhe si të mbroheni në Shqipëri dhe Kosovë.
Si t'i bllokoni telefonatat e padëshiruara dhe telemarketingun
Telefonata reklamuese që nuk ndalen? Ja si t'i bllokoni telemarketingun dhe spamin telefonik në Shqipëri dhe Kosovë: cilësimet, operatorët dhe aplikacionet.